Psychische achtergronden van kanker Vaak wordt er in ziekenhuizen uitsluitend gesproken over de behandeling van kanker. Toch zou er, om een compleet behandeltraject met de patient aan te gaan, een belangrijke vraag gesteld moeten worden: "Waarom krijgt deze persoon nu kanker?" Mijn man heeft altijd gezegd, dat bij mij borstkanker is ontstaan door mijn overplaatsing naar een functie waarin ik totaal niet op mijn plaats was. En inderdaad veranderde ik indertijd van de ene op de andere dag van een opgewekte meid die nog nooit met tegenzin naar het werk was gegaan in een vrouw die stilletjes aan het ontbijt zat en opzag tegen de dag die komen ging. Ik was verbijsterd over het feit dat mijn werkgever me had benoemd op een afdeling waarvan ik in functioneringsgesprekken duidelijk had aangegeven dat ik daar niets te zoeken had. Ik voelde onmacht en boosheid, maar heb dat onvoldoende geuit. Ik heb de stellige overtuiging van mijn man altijd genuanceerd met de opmerking dat kanker ontstaat uit een samenspel van factoren. Zo komt er in de familie van mijn moederskant relatief veel kanker voor, en heb ik geen kinderen, wat een verhoogd risico op borstkanker met zich mee zou brengen. Dat er toch wel enige waarheid in de bewering van mijn man zou kunnen schuilen, leerde ik toen ik in contact kwam met het begrip ‘pijnlichaam’. Het Pijnlichaam Het verschijnsel ‘pijnlichaam’ is voor het eerst gebruikt door Eckhart Tolle in zijn boek ‘De Kracht van het NU’. Ieder mensenleven kent vervelende en negatieve gebeurtenissen, waardoor emoties worden opgewekt. Van nature willen we geen pijn voelen, en zeker geen pijn waar we geen oplossing voor weten. Maar het is een illusie te denken dat we alle pijnlijke gebeurtenissen zomaar verwerken. Emotionele wonden helen niet vanzelf. Mechanismen die op gang komen omdat we niet willen voelen zijn onderdrukking, afsluiting, of ons stoerder voordoen dan we zijn. De pijn blijft echter zitten en gaat als het ware een eigen leven leiden. De onverwerkte pijn en onverwerkte emoties gaan ergens in het lichaam zitten en veroorzaken daar een verstoring. Op den duur kan dit pijnlichaam klachten veroorzaken en dit zou wel eens de voornaamste oorzaak van ziekten kunnen zijn. Elk mens loopt beschadigingen op in het leven. Ze lijken soms klein, maar kunnen oudere en diepere lagen van het pijnlichaam raken. Op de bodem van het onbewuste pijnlichaam liggen meestal traumatische ervaringen, hele schokkende fysieke ervaringen met sterke emotionele ladingen. Een traumatische geboorte kan bijvoorbeeld een van de kernen van het pijnlichaam zijn. Sommige mensen zijn al vanaf de conceptie geconfronteerd met afwijzing, die zich in allerlei vormen herhaalt na de geboorte. Ook in het erfelijk materiaal kunnen veel kernen van het pijnlichaam liggen, want we nemen ook trauma’s over van generatie op generatie. Zo kent het pijnlichaam vele diepe en onbewuste lagen. Volgens sommige mensen bestaat er een relatie tussen het ontstaan van tumoren en een emotionele schok, zoals een echtscheiding, heftige ruzie, of toeschouwer of slachtoffer zijn van geweld of een ongeluk. Deze emotionele schokken zouden oudere, dieper schokkende ervaringen uit het onbewuste pijnlichaam wakker maken. Dit, en de manier waarop we met het innerlijk conflict omgaan zou een relatie kunnen hebben met het ontstaan van kanker. Ik bedoel hier niet mee dat kanker tussen de oren zit, maar dat het wel belangrijk is om de relatie tussen ons denken, voelen en ons lichaam te onderzoeken. Kanker confronteert ons als geen andere ziekte met ons leven en heeft effect op onze kijk op onszelf, onze relaties en onze visie op de dood. Als we na de ziekte doorgaan met ons leven, zonder iets te veranderen, gaan we voorbij aan de verantwoordelijkheid die we hebben voor ons leven, ons proces en onze ziekte. Als we aan onze ziekte geen betekenis geven, geven we geen betekenis aan ons leven, en gaan daarmee voorbij aan de essentie van het leven. Op de vraag naar de zin van kanker is het antwoord complex en per mens verschillend. Over het algemeen kunnen we wel zeggen dat ons leven uit balans geraakt is. Het is dan tijd om te kijken of we ons leven werkelijk leven of dat we geleefd worden. Want als we onze kracht uit handen geven ondermijnen we ons afweersysteem.